testZorunlu taraftar kartına karşı süren yaklaşık iki yıllık mücadele sonunda, Türkiyeli taraftarlar, taraftar hakları için başarı ile sürdürdükleri kampanyalarını kutlamaya hazırlanıyorlar.

Zorunlu taraftar kartı uygulaması olan Passolig ilk olarak 2014/2015 futbol sezonunda uygulamaya konuldu. Bu uygulamanın arka planında 6222 no’ lu “Sporda şiddeti ve düzensizliği önleme” yasasında tanımlanan e-bilet tanımı yer almaktadır. İlgili kanuna göre elektronik bilet, taraftarın TC kimlik numarasını ve fotoğrafını taşıyan bir elektronik kart olarak tanımlanmıştı. Fakat Passolig uygulaması bu tanımın çok daha ötesine geçti ki bu durum taraftar avukatlarının temel itirazlarından birini oluşturdu.

Zorunlu Passolig uygulaması, bu konuda tek alternatif olarak tanımlanmış olan Aktifbank’ ın ticari bir markasıdır. Buna ek olarak, taraftarlar aile bilgileri, ikametgah bilgileri, meslek vb gibi son derece detaylı kimlik bilgilerinin yanı sıra, vesikalık fotoğraf ile beraber kartı satın almaya zorlandılar ki sadece bilet parasını ödemek yetmiyor, ayrıca Passolig kartı için de bu bankaya ödeme yapmak gerekiyor. Buna ek olarak bankanın yeni kurulmuş olduğunu ve Passolig kart öncesi müşteri portföyünün çok kısıtlı olduğunu ve cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ ın damadının bankanın genel müdürü olduğunu da eklemek gerekir. Tüm bunların yanı sıra, statlar büyük çağlı yatırımlarla yüksek teknolojili kameralarla donatılmış kapılar yine yüksek teknolojili kimlik tanıma sistemleri ile yenilenmişti. Passolig sistemi halen en üst seviye iki profesyonel ligde uygulanmaktadır.

Taraftarların Mücadelesi

Taraftarların Passolig’ e karşı tepkisi son derece çabuk oldu. Aynı zamanda FSE’ nin de üyesi olan Taraf-Der (Taraftar Hakları Dayanışma Derneği) Passolig’ in uygulamaya konulmasının hemen ardından, Ankara’daki tüketici hakları mahkemesine Passolig’ in iptali yönünde başvuruda bulundu. Bu başvuru sürecinin ve mücadelenin aynı zamanda FSE tarafından da desteklendiğini parantez içinde belirtmek isteriz.

Birkaç hafta sonra ise (Eylül 2014) tüketici hakları mahkemesi Passolig’ in tüketici kanunlarını ihlal ettiğine karar verip uygulamayı ihtiyati tedbir kararı ile durdurdu. Fakat buna rağmen, TFF (Türkiye Futbol Federasyonu) bu kararın uygulanamayacağını duyurdu ve Türkiye futbolunda birkaç hafta süren ciddi bir kaos yaşandı. Bununla beraber, Taraf-Der’ e bağlı taraftar avukatlarının hazırladıkları bir başvuru metni ile taraftarlar kişisel olarak RÖK’ e (Rekabet Özdenetim Kurumu) başvurarak medyada yayınlanan Passolig reklamlarının durdurulmasını talep etti ve RÖK, reklamların eksik ve yanlış bilgi içerdiği ve bu yolla tüketiciyi yanılttığına hükmedip reklamların yayınını durdurdu. Bu gelişmelerin yanı sıra, birçok faal taraftar grubu ve THD (Taraftar Hakları Derneği) ve Taraf-Der gibi taraftar hakları örgütleri taraftarları Passolig’ i boykot etmeye çağırdı.

Bu çağrıların sonucu ve Passolig sisteminde yaşanan temel altyapı sorunları nedeniyle (Kart satın almadaki ağır bürokratik süreç, stat kapılarındaki kimlik tanıma sistemleri nedeniyle stat girişlerinin çok uzun sürmesi ve çileye dönüşmesi gibi..) statlardaki seyirci sayısında bir önceki seneye göre çok ciddi düşüşler yaşandı. 2014-105 sezonu genelinde ise yaklaşık ortalama % 50’ lik seyirci kaybı yaşanırken bazı Süper Lig kulüplerinde bu oran % 90’ lara kadar vardı.

Ayrıca, 2014-2015 sezonu başı itibariyle Passolig, kart satış hedefi olarak sezon başında toplam bir milyonu aşacaklarını iddia etmiş olsa da bu rakama ancak iki senede ulaştı. Fakat buna rağmen hala bu konuda kafalarda çeşitli soru işaretleri yer almaktadır. Çünkü, an itibariyle Süper Lig haftalık toplam seyirci sayısı 79.000’ i geçmiş değildir ki bu açıklanan kart satış rakamlarının ve hatta Passolig öncesi yılların ortalamalarının da gerisinde kalmıştır. Bunun sonucu olarak, Fenerbahçe ve Galatasaray gibi birçok kulüp başkanı itiraz etmeye başladı. Ayrıca TFF Fenerbahçe ve Galatasaray’ın ana sponsoru olan Ülker, futbola olan ilginin azalmasını gerekçe göstererek Ocak 2015’de sponsorluktan çekildiğini açıkladı.

Taraftar avukatlarının Passolig’ e karşı çıkmadaki temel itirazlarından bir diğeri ise taraftarların kişisel kimlik bilgilerinin korunmasına yönelikti. Kasım 2014’ de Beşiktaş – Fenerbahçe derbisinin öncesinde Passolig web sitesinde ciddi bir sorun yaşandı ve Passolig kart sahiplerinin kimlik bilgileri tüm internet kullanıcıları tarafından erişilebilir hale geldi. Bu “hata” kuşkusuz ki avukatların iddialarını kanıtlar nitelikteydi.

Öte yandan Passolig uygulamasının en belirgin iddialarından biri ise futbolda karaborsanın bitirileceği yönünde olmuştu. Fakat elektronik kart sistemi bu soruna da çare olamadı. Değişen sadece karaborsanın formatı oldu ve karaborsa internet ortamına taşındı.  Hatta bu konuda Fenerbahçe kulübü Mart 2015’ de yaptığı açıklama ile taraftarlarını “dijital karaborsaya” karşı uyardı.

Taraftarların bu mücadelesi ilerleyen günlerde siyaseti dahi etkiledi. Haziran 12015 ve Kasım 2015 genel seçimleri öncesinde iki muhalefet partisi CHP ve HDP seçim öncesi yaptıkları resmi açıklamalarda Passolig’in iptal edileceği vaadini verdiler. Bu gelişme, Türkiye siyasi tarihinde taraftarların taleplerinin seçimlere ve partilere yansıması konusunda bir ilk olmuştur.

Tüm bunların yanı sıra, yine Kasım 2014’ de Ankara tüketici hakları mahkemesi Passolig uygulamasında anayasal bir ihlalin var olup olmadığını danışmak için dava dosyasını Türkiye’nin en yüksek mahkemesi olan Anayasa Mahkemesi’ne gönderdi. Talep yine Passolig’in iptali yönünde olurken 6222 no’lu yasa da tartışılır hale geldi. Yaklaşık bir sene sonra, Kasım 2015’de davayı görüştü fakat resmi açıklama 16 Aralık tarihinde geldi. Anayasa Mahkemesi’nin kararına göre artık bilet satış yetkisi üçüncü şahıslara devredilemez, taraftarların kimlik bilgileri üçüncü şahıslarla paylaşılamaz. Yani bu karara göre eskiden olduğu gibi bilet satış ve pazarlama konusunda tek yetkili TFF ve kulüpler olmalıdır. Bu karar taraftar hukukçuları tarafından Aktifbank’ın ticari markası olan Passolig uygulamasının anayasaya aykırı olduğu yönünde yorumlanmaktadır. Yine futbol hukukçuları tarafından beklenti Tüketici Hakları Mahkemesi’nde Passolig anlaşmasının bu karara dayanılarak iptal edileceği yönündedir.


Sonuç olarak bu mücadelede karar 9 Aralık günü Ankara Tüketici Hakları Mahkemesi’nde Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararını açıklanmaması sebebiyle bir kez daha ertelendi. Fakat 2 Mart tarihine ertelenen davada karar alınması bekleniyor. Taraf-Der ve FSE olarak tüm futbol taraftarlarını dava sürecine ve mücadeleye destek vermeye davet ediyoruz.

Gücümüz Birliğimizden Gelir!

More background articles:

Middle-East-Soccer Blog – Turkish soccer: Illiberal President Erdogan’s latest victim

Research Turkey - Government and Fans Battle in Court and on the Pitch in Egypt and Turkey

Middle East Eye – Could Turkish Football Collapse?

İLETİŞİM

Football Supporters Europe eV

Koordinationsbüro

Postfach 30 62 18
20328 Hamburg
Germany

Tel.: +49 40 370 877 51
Fax: +49 40 370 877 50
Email: info@fanseurope.org

Künye